Samet Tutuk

bos

Gaziantep
samettutuk@gmail.com
2080

Donma Nedir ? Dereceleri ve Acil Müdahaleleri Nelerdir ?

Donma Nedir ? Dereceleri ve Acil Müdahaleleri Nelerdir ?

Aşırı soğuk nedeni ile soğuğa maruz kalan bölgeye yeterince kan gitmemesi ve dokularda kanın pıhtılaşması ile dokuda hasar oluşur. Lokal donma daha çok kalbe uzak, kan dolaşımının az olduğu, soğuğa daha çok maruz kalan kulak, burun, yanak, el ve ayak parmakları gibi uzuvlarda görülmektedir. Aşırı soğuk neticesinde deri ve dokular zarar görür.
Üç tip donuk görülür:

-Soğuk sızısı (1. derece donma)

Soğuğa maruz kaldığınızda görülen ilk klinik yanıt soğuk sızısıdır. Kaşıntı ve sızı ilk belirtisidir. Deride beyaz, kırmızı ve sarı renkte lekeler görülmeye başlar. Soğuk hızla kesildiğinde deri soyulmuş ve hissiz bir hale gelir. Yeniden ısıtma ile hızlıca tedavi edilirse bir sonraki aşama olan donma’ya geçilmez. Bu durumda dokular zarar görmediği için hızlıca tedavi sağlanır, kalıcı hasar oluşmaz. Tedavi edildikten sonra belli bir süreye kadar deride soğuk ve sıcağa karşı hassasiyet görülebilir.

-Yüzeysel donuk (2. derece donma)

Birinci aşamada gerekli önlemler alınmaz, uzuvlar soğuğa maruz kalmaya devam ederse 30 dakika ila 1 saat arası süre içinde (şartların iyileşmediği düşünüldüğünde) deride donma ve sertleşme başlar. Derinin altındaki dokular henüz yumuşak ve normal bir haldedir. İkinci derece donmalarda genelde 1-2 gün içinde deride su toplama görülür. Su kabarcıkları serttir ve kararmış bir biçimdedir. Çoğu durumda 1 ay içinde tedavi sağlanır. Deri soyulur ve yerine yeni deri gelir ancak donmaya maruz kalmış bölgelerde kronik bir biçimde soğuk ve sıcağa hassasiyet başlar.

-Derin donuk (3 ve 4. derece donma)

İlk iki donma aşamasından kurtulma şansı bulamadığınızda, içinde bulunduğunuz şartlarda bir iyileşme olmadığında derin donuk gelişmeye başlar. Bu süre bazı durumlarda 1 saati bile bulmayabilir. Kaslar, tendonlar, kan damarları ve sinirler donar. Deri sert, balmumuna benzer bir hal alır. Mor renkte görülmeye başlayan su kabarcıkları, koyu bir renk alır ve genelde içleri pıhtılaşmış kanla doludur. İleri derecelerdeki vakalarda kangren gelişmiş ve uzuvlar kesilerek tedavi sağlanmıştır. Tedavi imkanı olmayan durumlarda kangren enfeksiyona yol açmakta, hastanın ölümüne sebebiyet vermektedir. Hasta enfeksiyon kapmayacak kadar şanslı ise donan uzuv kendiliğinden düşebilir.

Donmada Yapılacak Müdahaleler

• Hasta/yaralı, ılık bir ortama alınarak soğukla teması kesilir.
• Sakinleştirilir, kesin istirahata alınır ve hareket ettirilmez.
• Kuru giysiler giydirilir.
• Sıcak içecekler verilir.
• Su toplamış bölgeler patlatılmaz. Bu bölgelerin üstü örtülür.
• Donuk bölge ovulmaz. Kendi kendine ısınması sağlanır.
• El ve ayak doğal pozisyonda tutulur.
• Isınma işleminden sonra hâlâ hissizlik varsa bezle bandaj yapılır.
• El ve ayaklar yukarı kaldırılır.
Prm. Samet Tutuk